banner74

banner67

23.05.2020, 12:47

Karantina bayramı da dönüştürüyor!

Ramazan geldi derken bir baktık ki bayram da gelmiş. Göz açtık kapadık Ramazan bitmiş ve biz bayrama girivermişiz. Her yıl böyle oluyordu. Ki bu yıl da öyle oldu, ama önceki yıllardan biraz faklı oldu bu yıl Ramazan’ın da bayramın da gelmesi. Ramazan mesela dört günlük uzun sokağa çıkma kısıtlamasının olduğu günlerde geldi. İlk sahurumuzu, ilk orucumuzu sokağa çıkmamızın kısıtlandığı bir günde idrak ettik. İlk teravimiz de mesela sokağa çıkamadığımız günün akşamı kıldık. Üstelik önceki yıllardaki gibi camide değil, evimizde kıldık ilk teravihlerimizi.

Korona derken, karantina derken alışkanlığımız hâline, dolayısıyla hayat tarzı olarak kültürümüz hâline gelmiş birçok şey biz farkında olmadan hayatımızdan çıkıverdi. Sadece kültür denebilir mi hayatımızdan bu çıkıp gidenlere bilmiyorum! İçlerinde âdet olanlar vardı, gelenek olanlar vardı, yaşadığımız karyeye ait olanlar vardı. Ramazan’a has ve son yılların tırnak içinde “görgüsüz zenginlerinin” geleneği hâline gelmiş lüks otel iftarlarından bu yıl kurtulduğumuz için korona ve karantinaya ne kadar teşekkür etsek azdır. Son yıllarda parayı bulmuş (biraz kaba oldu, ama kusura bakılmasın artık) güya muhafazakâr görgüsüzlerin “parayı bulduklarını gösterme yolu” hâline gelen bu lüks, ama aynı zamanda çok bayağı olan iftarlar neredeyse bu kesimde bir gelenek hâline gelmeye başlamıştı. Gelenek alışkanlık hâline geldiğinde hayat tarzı hâline, hayat tarzı olarak kültür hâline dönüşme endişesini oluşturmuştu bende. İnşallah bu yıl korona ve karantinanın yaptığını önümüzdeki yıllarda başka vesilelerle iradî bir şekilde yapanlar olur da kurtuluruz görgüsüzlükten!

Ramazan böyle geçti. Bayram da benzer şekilde geçecek! Yine sokağa çıkmanın kısıtlı hâle getirildiği günlerde geçireceğiz bayramı çok şükür! Bayram arifesi günü sokağa çıkışımız yasak. Dolayısıyla ne kendimize bayramlık alabileceğimiz ne çoluk çocuğumuza! Ne tanıdıklara hediye alabileceğiz ne de eve bayramlaşmaya gelenlere ikram edilebilecek hediye veya şeker – çikolata gibi şeyler alabileceğiz. Almış olsak da biz aldıklarımıza bakacağız, aldıklarımız da bize! Çünkü bayramlaşmak için evimize ne tanıdık dost ve arkadaşlar ne de sadece bizimle bayramlaşmak için gelecek çocuklar olacak kapımızda. Kapımızı bayramlaşma dolayısıyla kimse çalmayacak.

Alınacak hediye ve ikram benzeri şeylerin arife günüyle ne alâkası var diyebilirsiniz. Haklı olabilirsiniz, sizin yetiştiğiniz yerde bayramlık veya bayram hediyesi, bayram ikramı alışverişleri farklı zamanlarda yapılıyor / yapılmış olabilir. Fakat benim çocukluk ve ilk gençliğimin geçtiği yerde tüm bunlar arife gününe bırakılır, hepsi de arife gününe sığdırılırdı. Bir günde o kadar işin, alışverişin hakkından nasıl gelinirdi şaşırırdım, ama hepsi yetişir ve bayram namazına yeni elbiselerle gidilirdi. Çocukluk ve ilk gençliğimden kalan alışkanlıktan olsa gerek bende hâlen bayram alışverişi demek, bayram hazırlığı demek arife günü yapılan şeyler demektir! Alışkanlık, yani kültür, yani hayat tarzı! Hayat tarzımız, en azından bizim hayat tarzı olarak kültürümüz hâline gelen bu şeylerin hiçbirini yapamayacağız bu yıl! Yapamayacağız, çünkü sokağa çıkışımız yasak. Yapamayacağız, çünkü bu alışverişleri yapabileceğimiz yerler kapalı. Yapamayacağız, çünkü bu bayram kimse kapımızı çalmayacak bayramlaşmak için.

Yaşarken farkına varmadığımız çok fazla zenginliğimizin olduğunu ancak onlardan mahrum kalınca, onları yapamayınca anlıyoruz galiba. İnsanın tabiatından kaynaklanıyor belki de bu farkında olmamak hâli. Alışkanlığımız olduğu için fark etmiyor olabiliriz. Hayat tarzı olarak kültürümüz hâline geldiği fark etmiyor olabiliriz, ama arife gününün o telaşı, arife gününün o telaşlı hâli bile ne kadar güzel bir hâlmiş. Bunu arife günü dışarı çıkışımız yasaklanınca, arife günü alışveriş yapacağımız mekânlar kapanınca anlıyormuşuz demek ki! Arife gününün önemli işlerinden biri de sabah mukabelesi okunup hatim duası yapıldıktan sonra kabre ziyarete gitmekti. Tabii ki benim yetiştiğim kasabada böyleydi bu. Kasabanın diğer köylerinde de aynı âdet var mıydı bilmiyorum, ama doğduğum köyde de kabir ziyareti arife günü yapılırdı. Ailede kaç erkek varsa hepsi birlikte kabre gider ve ilk önce en yakınların mezarı ziyaret edilirdi. Ziyarette bulunanlar arasından biri Yasin okur, ardından dua eder varsa okunmuş hatimler onlar bağışlanır (ki mukabeleden çıkılıp gelindiği, o gün sabah namazından önce son cüz de okunduğu için hatim bitmiş olurdu, dolayısıyla mukabeleye devam edenlerin hepsinin birer hatmi olurdu bağışlanacak) ve hep birlikte Fatihalar okunarak ikram edilirdi. En yakınların ziyareti bittikten sonra diğer mezarlara da ziyarete gidilir veya hepsine birden Fatihalar okunarak o günün ikramı yapılmış olurdu. Bu arife günü kabir ziyaretleri de yapılamayacak hâliyle! Bir de çocukların “arife çiçeği” olması vardı tabii ki. Ne heyecandı o “arife çiçeği” olma hâli çocuklar için. Bu yıl “arife çiçeği” de olamayacak çocuklar ne yazık ki!

Son yıllarda (neredeyse bir on yıldır) bayram namazına hiç uyumadan gidiyordum. Çünkü vücut özellikle Ramazan’da sabah dokuz – on yatmaya, öğleden sonra 2 – 3 gibi kalkmaya alıştığı için arife gecesi yatmamış oluyorum. Hem yatsam da uyuyamayacağımdan hem de arife gününün telaşından yatmaya fırsat kalmadığından uyumadan gidiyordum bayram namazına. Bu yıl uyusam da uyumasam da bayram namazına gidemeyeceğim. Çünkü hem sokağa çıkışımız yasak hem de camiler kapalı, bayram namazı kılınmayacak çünkü!

Bak sen şu virüsün yaptığına! Tuz tanesinin on binde biri küçüklüğünde olduğu söylenen virüs seyahatinde yolunu bizim ülkemize de uğratınca yüzlerce yıllık alışkanlıkları, yüzlerce yıllık kültür ve gelenekleri bir çırpıda kaldırıp çöpe atıverdi! Âdet ve geleneklerde böylesine keskin terk edişler herhalde bu neviden felaketlerle yüz yüze gelince yaşanıyormuş demek ki!

Benim endişem karantinanın bizi mecbur ettiği bu eve kapanma hâlini içselleştirip hayat tarzı olarak kültürümüz hâline gelmiş bu güzelliklerin zamanla hayatımızdan da çıkıp gitmesi endişesi. İnsan fıtratı ne yazık ki yapmadığı şeyleri bir müddet sonra unutma üzerine kurulu. Neredeyse iki buçuk aydır Cuma namazı kılmıyoruz, Cuma’ya gitmiyoruz çünkü. Bu gidişle Cuma namazından kopup gideceğiz! Bizim nesil ve bizim yakın çevremiz 12 Eylül Askerî darbesinin ardından “Bu ülkede Cuma kılınmaz, bu Devletin imamlarının arkasında namaz kılınmaz” dedik ve keskin bir tavır aldık, camileri terk ettik, Cuma namazlarını terk ettik. Cuma namazına gitmek, camiye cemaate gitmek hâlen zorlanarak yapmaya gayret ettiklerimiz arasına girdi ne yazık ki! Bu korona nam salgının, bu karantinanın bizim hayat tarzı olarak kültürümüz hâline gelmiş güzelliklerimizden uzaklaştırmasından, onları değiştirmesinden endişe ederim.

Yorumlar (0)
banner82
Namaz Vakti 07 Temmuz 2020
İmsak 03:41
Güneş 05:35
Öğle 13:14
İkindi 17:11
Akşam 20:43
Yatsı 22:28
28°
parçalı az bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 30 63
2. Trabzonspor 30 61
3. Sivasspor 30 54
4. Galatasaray 30 52
5. Beşiktaş 30 50
6. Fenerbahçe 30 49
7. Alanyaspor 30 48
8. Göztepe 30 38
9. Gaziantep FK 30 38
10. Antalyaspor 30 37
11. Kasımpaşa 30 36
12. Gençlerbirliği 30 32
13. Denizlispor 30 32
14. Kayserispor 30 31
15. Konyaspor 30 30
16. Malatyaspor 30 29
17. Çaykur Rizespor 30 29
18. Ankaragücü 30 25
Takımlar O P
1. Hatayspor 32 60
2. Erzurum BB 32 56
3. Adana Demirspor 32 55
4. Bursaspor 32 55
5. Akhisar Bld.Spor 32 54
6. Fatih Karagümrük 32 53
7. Altay 32 51
8. Ümraniye 32 44
9. Keçiörengücü 32 44
10. Giresunspor 32 44
11. Menemen Belediyespor 32 42
12. İstanbulspor 32 37
13. Balıkesirspor 32 35
14. Altınordu 32 33
15. Boluspor 32 30
16. Osmanlıspor 32 27
17. Adanaspor 32 21
18. Eskişehirspor 32 12
Takımlar O P
1. Liverpool 33 89
2. Man City 33 66
3. Leicester City 33 58
4. Chelsea 33 57
5. M. United 33 55
6. Wolverhampton 33 52
7. Arsenal 33 49
8. Sheffield United 33 48
9. Burnley 33 46
10. Tottenham 32 45
11. Everton 32 44
12. Newcastle 33 43
13. Southampton 33 43
14. Crystal Palace 33 42
15. Brighton 33 36
16. West Ham 33 31
17. Watford 33 28
18. Aston Villa 33 27
19. Bournemouth 33 27
20. Norwich City 33 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 34 77
2. Barcelona 34 73
3. Atletico Madrid 34 62
4. Sevilla 33 57
5. Villarreal 34 54
6. Getafe 34 53
7. Real Sociedad 34 51
8. Athletic Bilbao 34 48
9. Valencia 34 47
10. Granada 34 47
11. Osasuna 34 45
12. Levante 34 43
13. Real Valladolid 34 39
14. Real Betis 34 38
15. Deportivo Alaves 34 35
16. Eibar 33 35
17. Celta de Vigo 34 35
18. Mallorca 34 29
19. Leganés 34 28
20. Espanyol 34 24