banner129

banner124

banner136

banner67

07.10.2019, 15:36

Şehrin asırlara uzayan gölgesi -3-

İlk Osmanlı başkenti olan Bursa’nın “Avrasya” şehri olarak portresi  

Orta Asya’dan Bursa’ya…

Timur Semerkand’a sadece Emir Sultan’ı götürmek istemekle kalmamış, aynı zamanda Nakkaş Ali isminde bir güzel sanatlar ustasını da Orta Asya sanatı ile tanıştırmıştır dönüşünde. Nakkaş Ali, Timur’un ülkesinde yaklaşık 5 yıl kadar kalmış ve çeşitli inşaatlarda çalışmış, sanatının, Orta Asya’da bir nevi sanat Rönesans’ı yaşanan bu bölgede yeni örneklerle sentezini yapmış ve daha sonra Bursa’ya geri dönmüştür. Biliyoruz ki, Nakkaş Ali, çinileri ve kalem işi süslemeleriyle ünlü Yeşil Türbe ve Yeşil Cami’de çok güzel sanat ürünleri bırakmıştır bize. Bir eserinin kenarına düştüğü küçücük imzası, onun Anadolu ve Orta Asya sanatının bir sentezcisi olduğunu ebedîyyen hafızalarda yer etmesini sağlayacak güzelliktedir. (Nakkaş Ali’nin torunu, 16. yüzyılın ünlü sufi şairlerinden Lâmiî Çelebi’dir.)

Yeşil Türbe deyip geçmek olmaz. Çünkü Anadolu-Orta Asya köprüsünde önemli bir durağı temsil etmektedir bu nadide eser. İçi gibi dışı da mavi çinilerle kaplı olan Yeşil Türbe, bir çok bakımdan Orta Asya Timurlular sanatının Osmanlı dünyasındaki bir yankısı gibidir. Osmanlı sanatındaki geleneğe aykırı olarak camiden büyük ve yüksek bir yere yapılan türbe, kendisinden önce ve sonra Osmanlı dünyasında görülmeyen dış duvarların çini ile kaplanması gibi bir özelliği bugüne kadar yaşatmaktadır. Aynı zamanda Padişah Çelebi Mehmed’in, 1421’de bu türbenin alt katında bulunan “mumyalık” (cript) bölümüne defnedilmeyip “bırakılmış” ve cenazesinin kısmen mumyalanmış olmasıyla da genel Osmanlı-İslam geleneği çizgisinden ayrılır.

Orta Asya ile Osmanlı dünyasının bu ilk dönemindeki kültürel etkileşimlere son bir örnek olarak 14. yüzyılda Timur’a esir düşen seyyah Clavijo’nun hatıralarındaki bir noktaya dikkatinizi çekmek istiyorum. Timur’un sarayında kalan Clavijo, bir gün ziyafet amacıyla büyük bir çadıra götürülür. Muhteşem bir çadırdır bu gerçekten de. Yemekler yenilir, kımızlar içilirken, birden Clavijo’nun dikkatini bir şey çeker. Çadırın kapılarından birisi, diğerlerinden farklı olarak ahşaptır. Muhteşem bir ahşap işçiliği ve süslemeleriyle bu kapı, ayrılmaktadır diğerlerinden. Sorar yanındakine, “Bu kapı burada ne arıyor?” diye. Cevap, şaşırtıcıdır. “Bursa Sarayı’nın kapısı.”

Gerçekten de Timur’un oğlu Şahruh Bursa’yı 1402’de işgal etmiş ve Bursa Sarayı’ndaki hazineyi yağmalamıştır. Saraydan yağmalanan değerli eşyalarla birlikte çok değerli olan bu kapılar da Bursa’dan Semerkand’a yollanmış ve orada Timur’un çadırına giriş kapısı olarak kullanılmıştır.

Şehirler konuşur, ya biz...

Geçtiğimiz ay “Beyaz Geceler”de bir diğer gönül alıcı şehir olan Petersburg’daydım. İşe bakın ki, o sırada Hermitage Müzesi’nde bir İslam ve Osmanlı Eserleri sergisi düzenlenmişti. Bu sergide nefesimi tutarak seyrettiğim iki kanatlı üzeri dantela gibi işlenmiş muhteşem ahşap kapıya görevlileri kollayarak dokunduğumda bana Bursa Sarayı’nın rutubetli odalarında geçirdiği günlerden mesajlar yollamıştı. Ben ise onu kendimce teselli etmiştim.

Değil mi ki onun orada olduğunu biliyordum ve değil mi ki Timur’un atlılarının sırtında diyar diyar dolaşmaya çıkmasına rağmen bir Bursa sevdalısı olarak benimle konuşmuştu, artık benim hafızamda büyüyecek, gelişecek ve boy atacaktı. Petersburg’da bir Bursa işi kapının, üstelik Semerkand’a (ve daha bilmediğimiz nerelere?) uğrayarak katettiği bu akıl almaz mesafe, şehirlerin kendi aralarında konuşmakta ve pekala anlaşmakta olduklarının en tartışılmaz kanıtı olmuştu benim için.

Onlar anlaşıyor pekâlâ…

Peki, biz niçin anlaşmayalım?

Üstelik bu kadar ortak bir tecrübemiz varken...        

banner127
Namaz Vakti 24 Temmuz 2021
İmsak 04:01
Güneş 05:47
Öğle 13:15
İkindi 17:10
Akşam 20:33
Yatsı 22:12
16°
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30