Terörsüz Türkiye süreci için hazırlanan ve 360 milletvekilinin imzasıyla iki gün önce Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na sunulan 12 maddelik çerçeve yasa teklifi, TBMM Adalet Komisyonu'nda görüşüldü.
Milletvekillerinin yoğun ilgi gösterdiği toplantı öncesinde komisyon salonunun önünde gerginlik yaşandı. Kapıların açılmasıyla bazı siyasetçiler ile gazeteciler ayakta kaldı.
Gerginliğin yatıştırılmasının ardından yasa teklifi üzerindeki görüşmeler dün saat 15.30'da başladı. İYİ Parti ve DEVA Partisi, teklifle ilgili anayasaya aykırılık önergesi verdi.
İYİ PARTİLİLER İLE MHP'LİLER ARASINDA TARTIŞMA
Teklifin tamamı üzerindeki görüşmeler sırasında zaman zaman tansiyon yükseldi. Teklife itiraz eden İYİ Partili milletvekilleri ile MHP'li milletvekilleri arasında sık sık tartışmalar yaşandı.
Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, teklifin maddelerine geçmek istedi. Konuşmalarına devam etmek isteyen İYİ Partili milletvekilleri ise bu duruma sert tepki gösterdi. Bir süre devam eden tartışmanın ardından teklifin tamamı üzerindeki görüşmeler sürdü.
MİLLETVEKİLLERİ BİRBİRİNİN ÜZERİNE YÜRÜDÜ
Gecenin ilerleyen saatlerinde İYİ Partili milletvekilleri ile MHP'li milletvekilleri arasında yeniden gerginlik çıktı. Milletvekilleri birbirlerinin üzerine yürürken, görüşmelerin 12'nci saatinde toplantıya ara verildi.
Komisyonda teklifin ilk imza sahiplerinin sunumuyla başlayan teklifin tümü üzerindeki görüşmeler 13 saat sürdü. Görüşmelerin tamamlanmasının ardından teklifin maddelerine geçildi.
"MUHALEFET DÜZENLEMENİN GENEL AF NİTELİĞİ TAŞIDIĞINI İFADE ETTİ"
NTV Muhabiri Özgür Akbaş, saat 08.04 itibarıyla komisyonda sekizinci maddenin görüşüldüğünü belirterek süreci anlattı.
Akbaş, görüşmelerin uzun süreceğinin beklendiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Uzun soluklu olmasını zaten bekliyorduk. Çok çok önemli bir yasa teklifi. Terörsüz Türkiye hedefinin hukuki altyapısını oluşturmak için getirilen bir kanun teklifi bu. Zorluklarla başladı aslında. Komisyon salonu küçük. Tüm partiler katılmak istiyordu, gazetecilerin yoğun ilgisi vardı."
Görüşmelerin başlangıçta sakin bir havada ilerlediğini belirten Akbaş, İYİ Parti'nin teklife karşı çıktığını ve milletvekillerinin söz alarak görüşlerini dile getirdiğini söyledi.
Akbaş, Yeni Parti ve DEVA Partisi'nden de konuşmalar yapıldığını belirterek, muhalefetin düzenlemenin genel af niteliği taşıdığı yönündeki görüşünü dile getirdiğini aktardı. AK Parti, MHP ve DEM Partili isimlerin ise düzenlemenin af değil, ceza ertelemesi olduğunu vurguladığını söyledi.
ABDULHAMİT GÜL: "PAZARLIK SÜRECİ DEĞİL"
Akbaş'ın aktardığına göre komisyonda önce teklifin imza sahibi milletvekillerine söz verildi. Abdulhamit Gül de yaptığı konuşmada sürecin bir "pazarlık süreci" olmadığını söyledi.
Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel'in teklifin tamamı üzerindeki görüşmelerin sona erdiğini ve maddelere geçilmesi gerektiğini söylemesi üzerine ise tansiyon yeniden yükseldi.
RIDVAN UZ, CÜNEYT YÜKSEL'E DOĞRU YÜRÜDÜ
İYİ Partili Rıdvan Uz, tartışma sırasında sırasından çıkarak Komisyon Başkanı Cüneyt Yüksel'e doğru yürüdü.
İYİ Partili Uğur Poyraz ve diğer milletvekilleri araya girerek taraflar arasında fiziksel temas yaşanmasını engelledi.
Akbaş, yaşananları şöyle anlattı: "İYİ Partili Rıdvan Uz, bir anda öfkelenerek sırasından çıktı ve Yüksel'e doğru yürüdü. İYİ Partili Uğur Poyraz ve diğer milletvekilleri araya girdi. Kavgada temas olması engellendi. En hararetli an o andı."
Yaşanan gerilimin ardından Cüneyt Yüksel, teklifin tümüyle ilgili İYİ Partili milletvekillerine söz vermeye devam etti.
AYYÜCE TÜRKEŞ'İN KONUŞMASINDA TANSİYON YİNE YÜKSELDİ
Bu sırada İYİ Parti Adana Milletvekili Ayyüce Türkeş Taş da söz aldı. Türkeş Taş'ın MHP'ye yönelik eleştirileri üzerine komisyonda tansiyon bir kez daha yükseldi.
Akbaş, milletvekillerinin karşılıklı olarak ayağa kalktığını ve sinirlerin gerildiğini aktardı.
Görüşmeler sabah saatlerine kadar devam ederken Akbaş, saat 08.04 itibarıyla toplantının 18'inci saatine yaklaşıldığını ve sekizinci maddenin görüşüldüğünü söyledi.
KOMİSYONDA "DEMİRTAŞ" POLEMİĞİ
Komisyondaki görüşmeler sırasında Kasım 2016'da tutuklanan eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş üzerinden de tartışma yaşandı.
Akbaş'ın aktardığına göre Yeni Parti Grup Başkanvekili Murat Emir, yasa teklifinin özensiz olduğunu savunarak, "Selahattin Demirtaş'ın çıkmış olması gerekirdi" dedi.
Bu sözlere DEM Parti'den tepki geldi. Saruhan Oluç ayağa kalkarak, "Demirtaş üzerinden kurmayın cümlelerinizi. O bizim yoldaşımız" diye bağırdı.
Akbaş, tartışmaya ilişkin değerlendirmesinde dokunulmazlıkların kaldırılması konusunun gündeme geldiğini ve "O dokunulmazlıklar kaldırılmasaydı Selahattin Demirtaş cezaevinde olmazdı" görüşünün dile getirildiğini aktardı.
18 SAATLİK GÖRÜŞMENİN ARDINDAN KABUL EDİLDİ
Saatler süren görüşmelerde teklifin maddeleri tek tek ele alındı. Salona girişten itibaren başlayan ve görüşmeler boyunca zaman zaman devam eden gerginliklere rağmen komisyon çalışmalarını sürdürdü.
Terörsüz Türkiye sürecinin hukuki altyapısını oluşturacak 12 maddelik çerçeve yasa teklifi, TBMM Adalet Komisyonu'nda yaklaşık 18 saat süren görüşmelerin sonunda kabul edildi.
GÖZLER TBMM GENEL KURULU'NDA
Adalet Komisyonu aşamasını tamamlayan teklif için bundan sonraki süreç TBMM Genel Kurulu'nda devam edecek. Komisyondan geçen düzenlemenin pazartesi günü Meclis Genel Kurulu'nda ele alınması bekleniyor.
İŞTE MADDE MADDE KANUN TEKLİFİ
12 maddeden oluşan Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, PKK/KCK'nın ve bağlantılı oluşumların fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolündeki silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi üzerine uygulanacak hukuki süreci düzenliyor. Düzenlemenin uygulanabilmesi için söz konusu tespitin Milli Güvenlik Kurulu kararıyla teyit edilmesi ve kararın Resmi Gazete'de yayımlanması gerekiyor.
Teklifin 1'inci maddesi, düzenlemenin amaç ve kapsamını belirliyor. Buna göre kanun; PKK/KCK'yı kurma veya yönetme, örgüte üye olma, örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme, örgüt propagandası yapma, örgütün faaliyetleri kapsamında işlenen suçlar ile örgüt lehine işlenen terörizmin finansmanı suçlarını kapsıyor.
2'nci maddede, kanunda geçen "örgüt" ve "Kurul" ifadelerinin tanımları yapılıyor. Örgüt ifadesi PKK/KCK ve bağlı bütün oluşumları kapsarken, Kurul ise kanunun uygulanmasını takip edecek ve 7'nci madde kapsamında oluşturulacak yapıyı ifade ediyor.
3'üncü madde, devam eden soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesini düzenliyor. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu ile 1 Haziran 2005'ten önce işlenen ve müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlar bu düzenlemenin dışında tutuluyor. Kapsama giren diğer suçlarda, üst sınırı 15 yıl veya daha az hapis cezası gerektiren soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl; 15 yıldan fazla hapis ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalar ise 10 yıl süreyle ertelenecek. Erteleme süresince dava zamanaşımı işlemeyecek. MGK kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından önce işlenmiş ancak daha sonra soruşturulacak kapsamdaki suçlarda soruşturma açılması Kurulun iznine bağlı olacak.
4'üncü madde, tutuklama ve adli kontrol tedbirleri ile istinaf ve temyiz aşamasındaki dosyalara ilişkin hükümleri içeriyor. Erteleme kapsamındaki suçlar nedeniyle uygulanan tutuklama ve adli kontrol tedbirleri yetkili yargı mercilerince yeniden değerlendirilecek ve şartların oluşması halinde kaldırılabilecek. İstinaf veya temyiz incelemesinde bulunan dosyalar hakkında ise bozma kararı verilecek.
5'inci maddeye göre soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesine ilişkin kararlar özel bir sisteme kaydedilecek. Erteleme süresi içerisinde yeniden terör suçu işleyen kişinin erteleme kararı kaldırılacak ve soruşturma veya kovuşturmaya devam edilecek. Erteleme süresinin yeni bir suç işlenmeden tamamlanması halinde ise kovuşturmaya yer olmadığı veya davanın düşmesi kararı verilecek.
6'ncı madde, kesinleşmiş mahkumiyetlerin infazının ertelenmesini düzenliyor. Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçundan hüküm giyenler ile 1 Haziran 2005'ten önce işlenen suçlar nedeniyle müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanlar kapsam dışında tutuluyor. Diğer kapsamdaki suçlardan toplam 15 yıl veya daha az hapis cezası alanların cezalarının infazı 5 yıl; 15 yıldan fazla hapis ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanların cezalarının infazı ise 10 yıl süreyle ertelenecek. Kararı infaz hakimi verecek. Erteleme döneminde yeniden terör suçu işlenmesi halinde erteleme kaldırılarak cezanın infazına devam edilecek. Sürenin terör suçu işlenmeden tamamlanması halinde ise verilen ceza infaz edilmiş sayılacak.
7'nci maddeyle, kanunun uygulanmasını takip etmek ve değerlendirmek üzere Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında bir Kurul oluşturulması öngörülüyor. Kurulda Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma bakanları ile Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MİT Başkanı ve MGK Genel Sekreteri yer alacak. İhtiyaç halinde alt komisyonlar kurulabilecek ve gerekli görülen kurum temsilcileri ile kişiler toplantılara davet edilebilecek.
Loading...
8'inci madde, silah ve malzeme teslimine ilişkin süreci düzenliyor. Kanun kapsamındaki örgüt mensuplarının beraberinde getirdiği veya beyan ettiği silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde ve diğer malzemeler kayıt altına alınacak. Bunların nasıl kayıt altına alınacağı ve sonrasında uygulanacak işlemlerin usul ve esaslarını, güvenlik kurumlarının görüşünü alarak İçişleri Bakanlığı ile Milli Savunma Bakanlığı belirleyecek.
9'uncu madde, düzenlemeden yararlanmak isteyenlerin başvuru süresini belirliyor. MGK kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından 6 ay içinde, bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya Kurul tarafından görevlendirilen kurumlara yazılı olarak başvuran kişiler kanun hükümlerinden yararlanabilecek.
10'uncu madde, kamu kurumlarının görev ve sorumluluklarını düzenliyor. Kanun kapsamında verilen görevlerin ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca ivedilikle yerine getirilmesi öngörülüyor. Ayrıca kanunun amaç ve faaliyetleri kapsamında kendilerine verilen görevleri yerine getiren kişilerin, bu görevleri nedeniyle hukuki, idari veya cezai sorumluluğunun doğmayacağı hükme bağlanıyor. Böylece Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu üyeleri başta olmak üzere kanun kapsamında görev alan kişilere yasal güvence sağlanıyor.
Teklifin 11'inci maddesi yürürlük, 12'nci maddesi ise yürütme hükümlerini düzenliyor.